از اين هم كه بگذريم تازه برگشت معنايى كه آقايان كرده‌اند بالأخره به همان معنايى است كه ما كرديم ، زيرا مثل بودن داستان سيل و كف ، و فلزات مذاب ، و كف آنها براى حق و باطل ، باعث مىشود كه حق مانند آب و فلزات ثابت گشته ، و ثبوت باطل مانند ثبوت كف سيل و كف فلزات خيالى باشد ، پس باز هم احتياج به تقدير مذكور نيست و بدون آن معنا تمام است . * ( « فَأَمَّا الزَّبَدُ فَيَذْهَبُ جُفاءً وَأَمَّا ما يَنْفَعُ النَّاسَ فَيَمْكُثُ فِي الأَرْضِ » ) * - در اين جمله ميان دو نوع كف ، يعنى كف سيل و كف فلزات جمع نموده ، با اينكه قبلا هر يك را جدا جدا آورده بود ، و اين بدان جهت است كه در خصوصيتى كه براى آنها ذكر مىكند هر دو مشتركاند ، و آن خصوصيت اين است كه هر دو به خشك شدن سيل و سرد شدن فلز از بين مىروند ، و به همين جهت قبلا خاطرنشان ساختيم كه آيه شريفه متضمن يك مثل است ، هر چند كه به چند مثل منحل گردد . و اگر در اين جمله اسمى از « ماء : آب » نياورده و به جاى آن فرموده « آنچه براى مردم سودمند است » بدان جهت است كه دلالت كند بر اثر مختص به حق ، و آن اين است كه مردم از آن منتفع گشته ، و آن همان غايت و هدفى است كه همه در پى آنند . و معنايش اين است كه : اما كفى كه بر بالاى سيل مىنشيند ، و يا از فلزاتى كه آتش بر آن ميدمند بيرون مىشود ، متلاشى و باطل مىگردد ، و اما آب خالص و يا فلز كه مردم از آن بهره مند مىشوند در زمين باقى مىمانند و مورد استفاده قرار مىگيرند . * ( « كَذلِكَ يَضْرِبُ اللَّه الأَمْثالَ » ) * با اين جمله گفتار ختم مىشود ، و معنايش اينست كه مثلهايى كه خداوند در كلام خود براى مردم مىآورد مانند همين مثلى است كه در اين آيه در تميز حق از باطل آورده ، آنچه را كه به درد مردم در معاش و معادشان مىخورد بيان نموده است . و بعيد هم نيست كه كلمه « كذلك » اشاره باشد به خود آمدن باران و به راه افتادن سيل و به ذوب كردن فلزات و كف آن دو ، و خلاصه اشاره به خود اين حوادث خارجى باشد ، نه به گفتن آنها ، و در نتيجه دلالت كند بر اينكه اين گونه وقايع و حوادثى كه در عالم شهادت رخ مىدهد مثلهائيست كه صاحبان خرد و بصيرت را به حقايق عالم غيب رهنمون مىكند ، همانطور كه خود موجودات ، اين عالم آياتيست كه به آنچه در عالم غيب است دلالت مىكند ، و ذكرش مكرر در قرآن كريم آمده . و اين خود روشن است كه ميان مثل بودن اين مشهودات و يا آيت بودن آنها فرق بسيارى نيست . از اين مثلى كه در آيه شريفه زده شده چند مطلب از كليات معارف الهى روشن